دیلماج تریبونی برای

جنبش زنان آذربایجان

شهناز غلامی

مقدمه

از مهر ماه سال 1383 دیلماج وارد عرصۀ مطبوعات شد. این نشریه ، ماهنامۀ علمی – تحقیقی بوده و صاحب امتیاز آن آقای «علیرضا صرافی» می باشد، گفتنی است آقای صرافی جزء نادر نویسندگانی است از سال 1358 با انتشار نشریات «چنلیبئل» و «آذربایجان سسی» تجارب ژورنالیستی دارد و پس از آن نیز با آقای «دکتر جواد هیئت» در انتشار نشریۀ ترکی فارسی «وارلیق» همکاری فکری داشته و دارد.

دیلماج بنا به تعریف مدیر مسئولش سعی دارد، مسائل و مشکلات مربوط به دموکراسی و توسعه در کشور را به طرزی تئوریک و علمی بیان دارد و در این رابطه موضوعات مختلفی چون اوضاع فرهنگی-اقتصادی-سیاسی اقوام و ملل ایرانی را مورد مباحثه قرار داده است و به مثابه تریبونی برای بحث و گفتگو پیرامون راه حل های مسائل و موضوعات مطروحه می باشد.

این نشریه به مانند اغلب نشریات آزاد و فراجناحی بدون دریافت هرگونه کمکهای مالی و سوبسیدهای معمول، چاپ و منتشر شده است و در حال حاضر بدون آنکه اتّهام مشخصی برای آن ایراد گردد به مانند بسیاری دیگر از نشریّات آزادیخواه و برابریطلب و مستقل که به نقد قدرت متمرکز می پردازند، از سوی وزارت ارشاد توقیف گردیده است.به طور کلی دیلماج را میتوان با مشخصه های ذیل به خوانندگان معرفی کرد:

- دیلماج در شناساندن تاریخ- هنر- زبان مادری مردم آذربایجان گامهای موثری برداشته است.

- دیلماج تلاش کرده ، تا حرکت ملّی آذربایجان را از مرز عمل گرایی صرف به طرزی تئوریک در آورد.

- دیلماج در وارد کردن واژۀ فدرالیسم در ادبیات و گفتمان سیاسی جامعه از مؤثرترین نشریات کشور بوده است. .(در اینجا منظور از فدرالیسم این است که قدرت در مرکز متمرکز نباشد و در سایر استانهای کشور به صورت متکثر در بیاید).

- دیلماج در مطرح کردن چهرههای بزرگ ادبی ،هنرمندان و نویسندگان چون دکتر ذهتابی، دکتر محمدعلی فرزانه و صمد بهرنگی جدا کوشیده است.

- دیلماج در طرح مسائل مربوط به حقوق ملّی و زنان در گفتمان حاکم بر جامعه قدمهای مهمی برداشته است.

- دیلماج بستر مناسبی برای طرح افکار و اندیشههای مختلف جهت رشد فرهنگ پلورالیستی یا چندصدایی در جامعه بود.

- دیلماج به جای درج اخبار تهیّج آمیز در اجتماع ِ بحرانزده فعلی با اعتقاد به تأثیرگذاری عمیق، مستمّر و آگاهانه به منزلۀ پلی میان جامعه و روشنفکران ملّی درآمده است.

در این مقاله خواهم کوشید با ارائهی جداولی، سهم چشمگیر دیلماج در پرداختن به مسئله زن و همچنین زنان در شکلگیری نشریه دیلماج را نشان دهم. که بدون شک هیچ یک از نشریات آذربایجان چنین کارنامه پرباری نداشتهاند.

دیلماج ـ بستری برای طرح موضوع برابری جنسیّتی

این نشریه به مثابه تریبونی برای بازگو کردن بحثهای پراکنده منتشر می شود ولی از مهمترین بحثهایی که در دیلماج از همان آغاز انتشار مطرح بوده، موضوع زنان است.که از نظر فعّالان جنبش زنان در آذربایجان،بسیار مهم میباشد و در این نوشتار سعی می شود تا فعّالیّت دیلماج برای بستر سازی موضوع برابری جنسیّتی در جامعه مورد ارزیابی قرار گیرد. دیلماج تلاش کرده است تا تریبونی باشد که زنان جامعه ما از آن تریبون حرفهای نشنیده و ایدههای نگفتهاشان را بیان کنند.

این نشریه از نظر اجتماعی- سیاسی زنان را به عنوان اهرمهای تأثیرگذار در جامعه مطرح کرده است. هر چند مدیر دیلماج آقای« علیرضا صرافی » ، به عنوان یک مدیر مسئول مرد، مسئولیّت انتشار نشریه را بر عهده دارند ولی ایشان نگاهی فرا جنسیّتی به مسائل زنان دارند و در این رابطه بر خلاف اکثریّت قریب به اتّفاق جامعه بیمار از سلطه پدرسالارانه فاقد نگرش مردسالارانه میباشند.

خط ِمشی دیلماج بازگو کنندۀ این مهم است که موضوع برابری جنسیّتی از نظر مردان روشنفکر ملّی و فرهیخته و آزادیخواه آذربایجان پراهمیّت تلقی میشود.

چرا که در یک نگاه کلی میتوان مدعی شد تنها زنان جامعه نیستند که از تبعیض و نابرابری جنسیّتی آسیب میبینند بلکه از آن جائیکه زنان یک واقعیّت 50 درصدی در همۀ جوامع محسوب می شوند ، نادیده گرفتن حقوق زنان، نادیده انگاشتن کل بشریّت و کل جامعه است و این واقعیتی انکارناپذیر است که توسعه و پیشرفت در همه جوامع بدون وجود زنانی آگاه و نخبه و برابریطلب امکانناپذیر است.

در جدول شماره یک فهرستی از مقالات مربوط به مقولهی مسئلهی زن که دیلماج به چاپ رسیده آورده میشود:

جدول شماره یک – لیست مقالات در رابطه با مسئله زن

ردیف	نام نویسنده		عنوان مقاله	شماره	تاریخ	صفحه
1	فریده	اصغرنیا	قادینلارین موسیقی صنعتی ایله ایلگیسی	14	آبان 84	92
25	مینو	امیرقاسمی	زنان فرهیختۀ آذربایجان	14	آبان 84	88
3	سیما	باغبان خطیبی	مبانی مسئولیّت دولتها در حقوق زنان	14	آبان 84	8
4	سیما	باغبان خطیبی	تغییر قوانین یا تداوم سفسطه های تبعیض جنسیّتی	30-31	اسفند 85و فروردین 86	16
5	حسین	بنی فاطمه	بررسی برداشت و استنباط دانشجویان از اشتغال زنان	30-31	اسفند 85و فروردین 86	51
6	سحر	بهشتی	پس قانون به من چه حقی داده ؟!	30-31	اسفند 85و فروردین 86	71
7	محمد تقی	تقی زهتابی	میرزا علی معجز و تحصیل زنان	14	آبان 84	64
8	میرهدایت	حصاری	زنان در دوره حاکمیت ترکان	6	اسفند 84	28
9	مریم	خراسانی	زنان از حق خواهی تا حقیقت جویی	30-31	اسفند 85و فروردین 86	27
10	مریم	زرع چارکی	چهل تکۀ همبستگی زنان و سهم ما	14	آبان 84	39
11	مریم	زرع چارکی	ناسنی هرتساک	30-31	اسفند 85و فروردین 86	78
12	مریم	زرع چارکی	سلطه بر زنان	30-31	اسفند 85و فروردین 86	81
13	فریبا	شهلایی	مصاحبه با خانم نوال السعداوی	14	آبان 84	140
14	علیرضا	صرافی	قادین مسألهسی و میلّی مسأله	30-31	اسفند 85و فروردین 86	38
15	علیرضا	صرافی	روز جهانی زن و روز جهانی زبان مادری	6	اسفند 83	4
16	علیرضا	صرافی	دهه نود پایان عصر مردسالاری در ایران	14	آبان 84	110
17	کاظم	عباسی	تحلیل محتوای ارزشیابی در مورد جنس مونث در ضرب المثلهای آذربایجان	14	آبان 84	78
18	صدیقه	عدالتی	قادینین رولو تاریخده	14	آبان 84	46
19	حسن	علیزاده پروین	گامهای بلند زنان در تبریز	30-31	اسفند 85و فروردین 86	44
20	حسن	علیزاده پروین	بررسی عوامل موثر در تضعیف نقش زن در جامعه	14	آبان 84	96
21	فرانک	فرید	از روز جهانی زن تا روز جهانی فقر	14	آبان 84	34
22