میانالی
علیرضا:
سیلاحلا
اؤلچولن
تورپاق
مقصود
ملتیمیزین
آزادلیغی
یولوندا
آپاردیغی
مبارزه دن
نمونه لر
گؤسترمکدیر.
اونی اولدوغی
کیمی تصویر و
ترسیم ائتمه
یی موّریخلر،
ادیب و
شاعیرلریمیزه
تاپیشیرماق
لازیم دیر. بو
اونلارین
ملی و
اخلاقی وظیفه لریدیر.
قوی بیزیم وجوده گه
تیرمکده
اولدوغوموز
ملی دولتین
تاریخینی
موّرخلر
یازیب کاغیذ اوزه
رینه
گه تیرسینلر.
سید جعفر پیشه وری
هاچانسا
عمیم دن بیر
خاطره
ائشیتمیشدیم . دقیق
یادیمدا
اولماسادا،
خاطره قاراداغ
ماحالی
نین کندلریندن
بیرینده باش
وئرمیش حادثه
نی شرح ائدیردی.اونون
دئدیکلریندن
یادداشیمدا نه لر قالیب؟
21
آذر
حرکاتی نین
ذیروه سی، آذربایجان
ملی حکومتی یاراندیقدان
سونرا
آذربایجاندان
قاچمیش بعضی
عنادکار،
هارین و
ظولمکار
اولان خانلار
بیر چوخ یئرلرده،او
جمله دن
قاراداغ ماحالیندا
آتلی دسته لرله
کندلره هیجوم
ائدیر، فاجعه
لر تؤره دیرلرمیش. آرا-
سیرا زنگاندان،
ماراغادان و
قاراداغدان
آجیناجاقلی
خبرلر گه
لیرمیش.
بیرگون
آذربایجانی
ترک ائدیب
تهرانا قاچانلار
حاقیندا تزه جه فعالیّته
باشلایان
آذربایجان
ملی مجلسی
قرار قبول
ائدیب
بیلدیریرکی،
ملّته و حرکاتا
دوشمنچیلیکده سوچلانانلار
تعیین
اولونموش
واختا قدر
گئری دؤنمه سه
لر- اونلارین
تورپاقلاری،اشیالاری، وار-
دولتلری
مصادره ائدیله
جکدیر.
"27 بهمن1324- جی ایل
تاریخلی همین
قانوندا
دئییلیردی:
آذربایجانی
ترک ائدیب
تهرانا و سایر
نقطه لره گئدیب،
آذربایجانین
آزادلیغی و ملی
حکومت علیهینه
تبلیغات
آپارانلار-
ایستر
آذربایجانلی و ایسترسه ده
غیر آذربایجانلی
اولسون - اونلارین
داشینان و
داشینمایان
ملک، املاک و ثروتی
خالقین و دولتین
خیرینه
مصادره
ائدیلسین .
خالصه لرین بؤلونمه
سی حاقیندا ایسه
دئییلیردی :
رضا شاه پهلوینین
سلطنت
تاریخیندن21 آذر1324- جی ایله
قدر
آذربایجاندا
اولان خالصه لر
و سو منبعلری
کندلرده یاشایان
کندلیلر آراسیندا عوضسیز
اولاراق
بؤلونمه لی
دیر"{1}.
بو قانونلارعرفه سینده
آذربایجانین
بعضی
ماحاللاریندا
اولدوغی کیمی
، قاراداغدا
دا فئوداللار
باش
قالدیرمیشدیلار.
قاراداغا
عبدالله خانلا
ووروشماق
اوچون اهر
فدائیلریندن
علاوه تبریزدن
ده بیر
دسته فدائی گؤنده
ریلمیشدی.
تبریزدن گلن
گنج
فدائیلرین
سیراسیندا
حسن دایی آدلی
نسبتاً یاشلی
بیر فدائی ده واردی. تهران
حکومتی نین
قودورموش
خانلارا ائتدی
یی
کؤمه یه باخمایاراق بیر نئچه گون عرضینده فدائی
لرین شجاعتی و
قطعی غلبه
یه
ایناملاری نتیجه
سینده
قارا داغ ماحالی
دا بوتؤولوکله
آزاد اولدی.
عمیم دن ائشیتدی
ییم خاطره
نین یادداشیمدا درین
ایز
بوراخان ان
تأثیرلی
مقامی- حسن
دایی نین
فدائی لرله
خانلارین سیلاحلی
آتلی دسته
لرینی قوووب، اونلاری
آذربایجان
سرحدلریندن
چیخاریب کنده
گئری دؤندویی مقاما تصادف
ائدیر.
اورادا
باش وئرن
حادثه اساساً
کند میدانچاسیندا
توپلاشان
اهالی یه حسن
دایینین
مراجعتی ایله
باشلامیشدی.او،
دئمیشدی: ملی
حکومتین قرارینا گؤره
بو خانین دا
تورپاقلاری
مصادره اولونمالی
دیر. اونون
ملی
حکومتیمیزی
داغیتماغا سفربر
اولان تهران
حکومتینه
سیغینماسی و
اورایا قاچماسی بیر یانا،آذربایجان
تاریخینده بیرینجی کره
ملتیمیز
طرفیندن
سئچیلمیش و
تصدیقلنمیش
حکومتیمیزله بئله داورانیشا اصلا گؤز یومماق
اولماز. بیز
بو خائین
خانین دا اؤز
دوغما حکومتینی
بوراخیب،
یادلارا دستک
اولدوغی اوچون
تورپاقلارینی
کند اهالیسی
آراسیندا
بؤلونمه سینی
تکلیف ائدیر و
بو سؤزوموزه ملتیمیز
طرفیندن
یارادیلان
ملی مجلسیمیزین
قاچانلار حاقیندا
کی ،
قانونلاری
اساس
گؤتوروروک.گلین، ائله بیرینجی
باخ بو
میدانچانین
او اوزوندن توتدی
خانین ائله بو
تورپاقلاریندان
باشلایاق.
بو
تورپاقلار
کند ایچه
ریسینده
اولدوغی اوچون
من بری باشدان
تکلیف ائدیره
م 2000 متر مدرسه اوچون ساحه
آیریلسین ؛ امینم کی ، اونون
تیکیلمه سینه ده ملی
حکومتیمیز کؤمک ائده
جکدیر.
تکلیف
بوتون اهالی
نین بؤیوک
سئوینجینه
سبب اولسادا-
دئین عمیم،
علاوه
اولاراق
دئییردی:-
کند اهالیسی
نین
لنگ
ترپندی یینی
گؤرن حسن دایی یئنه
دیله گلدی:- هه،
نه دی؟ - دئیه
سن هله ده
خاندان
قورخورسوز.ائله
دیرسه اوندا
قویون
بیرینجیسینی
ائله من
باشلاییم.
اهالی
آراسیندان کیمدنسه ائشیدیلن : -
نه ایله اؤلچه جکسن؟-
سئوالینا حسن دایی بیرنوسونی چینیندن
آییریب
گؤیه قالدیراراق بونونلا!،-
دئییر.عمیمین
کؤنول دولوسی
سئوینج و
فرحله دئدی یی
سؤزلر هله ده یادیمدادیر.
او، دئییردی:
بیرینجی دفعه
ایدی کی،
آذربایجان
تورپاغیندا
سیلاح قان تؤکمه یه دئییل ، اه
کیب- بئجرمک و
قوروب -
یاراتماق
اوچون گؤیه قالدیریلیردی. حسن
دایی مکتب
اوچون اؤز
سیلاحی ایله
تورپاق ساحه
سینی
اؤلچوردی...
بو
خاطره دن
آلدیغیم
تأثرات دئیه
بیله رم کی، منی
21 آذر حرکاتی
ایله ایلگیلی
اوزون سورن
آراشدیرجی بو
ایشه جلب
ائتدی. نهایت، بو
آختاریشلارین
نتیجه سیندن
ایره لی گلن
مذاکره نیزه بوراخیلان
کتابین آدی دا
اوزون ایللردن بری
یادداشیمدا
بعضاً ضعیف ،
بعضاً آیدین
جیزگیلرله
دولاشان
عمیمدن
ائشییتدی ییم
همین خاطره دن
دوغدی. بونی دا
علاوه ائدیم
کی، بو اولایلار
تکجه عمیم له
مینم
آرامیزدا محدودلاشان
صحبت لر
دئییلدیر- هئچ . بو
احوالاتین
عینی نی" ایران
انقلابی نین
غلبه سیندن آز
سونرا تبریز ده ارباب
و کندلی آدلی
تاماشا نین
بیر یئرینده
الی قابارلی
کندلی اوزونی
ظالم ملکه
دارا توتاراق ،
اونا 1325- جی
ایلده وئردییی
درسی یاددان
چیخارماماغی
مصلحت گؤرور.
خالق طرفیندن
یارادیلمیش و
دیللر ازبری
اولان بیر بایاتی
دا ایسه
دئییلیردی:
فلک منی
سایاندا،
بخت
چیراغیم
یاناندا،
تفنگیم
اؤلچی اولدی
اربابدان
یئر آلاندا"{2}.
آیت
الله میرزه
عبدالله مجتهدی ،
ملی حکومتین یارانماسیندان بیر آی
سونرا، دی آیی
نین 22- ده ،
یازیردی کی:
بو گون قارا
داغین گرگین
وضعیّتیندن
خبرلر ائشیتدیم.
عبدالصمدخان
نئچه یوز آتلی
دسته سی ایله
آذربایجان
دولتی نین
سیلاحلی قوّه
لری ایله ووروشور.
او، بو حادثه
دن بیر آی سونرا یئنه اؤز گونده
لی یینده ، بهمن
آیی نین 22-
سی گونونه
بئله بیر قید
آرتیریر: دئییرلر-
کوردلر
اورمیه نی
آلیبلار.پنبه ای
اورمیه نین حاکیمی قاییدیب.دئییرلر-
میدانداب
طرفیندن
کوردلر گلیب قند کارخاناسینی
توتوبلار.
فدائی لر ایسه
چوخ
چتینلیکله
اونلارین
قارشیسیندا دایانیبلار. زنگانین دا
گرگین
وضعیّتیندن
صحبتلر گئدیر. آرخا
طرفدن همدانا
آرخالانان
ذوالفقاری ده ،
دئییرلر کی،
زنگانی
محاصره یه آلیب.
او،
29 بهمن گونی
اوچون ده گونده
لی یینده
یازیرکی،
یول ناظیری
کبیری هله لیک تبریزده
دئییل .
ائله بیل وضعیت میانداب و
اونون
اطرافیندا آذربایجان
دولتی اوچون
قناعت بخش دئییلدیر{3}.
" تهرانا
قاچمیش شاه ال
آلتیلاری
اؤلکه ده بیر
سیرا تخریبات تؤرتمه
یه باشلامیشدیلار. اونلار ماراغانین
آفشار، چاراویماق
و هشتری بؤلگه
لرینده سیلاحلی دسته لرله
قتللر تؤره دیر،
خالقین
نائلیتلرینی
مغلوب ائتمه
یه چالیشیردیلار.
ملی
حکومت فدائی
حصّه لری نین عکس
انقلابی
مغلوب ائتمه
امرینی میرربعی
کبیری یه تاپشیرمیشدی...
قولدور
دسته لرین
مغلوبیّتیندن
سونرا
بو موفقیتلر
مقابلینده کبیری ژنراللیق و 20 نفره یاخین فدائی
باشچیسی
مختلف حربی رتبه
لرله تلطیف
ائدیلدی .
خالق قیزیلباش
اوردوسی کوماندانلیغی بو باره ده
فرمان وئردی. بوندان
علاوه
میرربعی
کبیری ملی
مجلس طرفیندن
ستارخان
اوردئنی
(مئدال)
ایله ده مکافاتلاندیریلدی"{4}.
آذربایجان
ملی حکومتی
نین سسی ،
صداسی و نه دن لری 30 ایلدن
سونرا قارداغ
ماحالیندان
یول آلیب تکجه
منه میانادا
گلیب
چاتمامیشدی.
ائله
بوراداجا بو
اولایلارین
سوراغینی وئرن
چوخ
اوزاقلاردان
سسی ائشیدیلن
باشقا
بیر نمونه نی
ده قید ائتمک
یئرینه دوشر.
غرب- بئرلین
ده نشراولان وارهایت روزنامه
سی یازیرکی
، 1945- جی ایلین
نویابر- دئسامر آیلاریندا
ایران
آذربایجانیندا
آذربایجان
دئموکرات فرقه
سینین رهبرلییی
آلتیندا یئنی
دئموکراتیک
خود مختار
حکومت
یارادیلدی.
بیر نئچه واختدان سونرا کوردستان
دا بو
یوللا
حاکمیتی اله
آلدی.
دئموکراتیک
قورولوش کهنه
دولت
دستگاهینی
لغو ائدیب
اونون
یئرینده
ایران
آذربایجانی
نین بوتون شه
هر و ماحال لاریندا
دئموکراتیک
حاکمیت
اورقانلارینی
یاراتدی{5}. قید
ائتمک یئرینه
دوشر کی،
ایلک دفعه اولاراق تبریزده
آذربایجان
فهله و
زحمتکئشلرینین بیرینجی
قورولتایی
کئچیریلدی. بو
تاریخی قورولتایدا
دنیا
همکارلار
اتفاقی نین
صدری لوئی
سایان نطق
سؤیله میش و خالقین
دئموکراتیک
قورولوشوندان
دانیشاراق
دئمیشدی :
آذربایجان
خالقی فخر
ائده
بیلرکی، آز
بیر مدت ده
مرتجع لری
ازیب،
آزادلیغینی
اله گه
تیرمکله
ایندیکی دنیایا اویغون
ملی و
دئموکراتیک حکومت
قورموشدور.
او، ملتیمیزه مراجعت
ائده رک علاوه
ائتمیشدیرکی،
سیزین الده
ائتدی یینیز
بو
دئموکراتیا
حقیقی و خالق
دئموکراتیاسیدیر{6}.
ملی-
دئموکراتیک
حرکاتیمیزین
اؤندری ،
سیدجعفر پیشه
وری نین کلامی
ایله دئسک: 21
آذر
نهضتی نین
غلبه سی
بیرگه
سعی و
اعتمادین محصولی دیر.
ائله اونا
گوره دیرکی ،"21 آذر گونی
ایرانین بیر سیرا مطبوعات
نماینده لری، او
جمله دن ایران قزئتی
رئداکتوری -
جهانگیر
تفضلی ، نجات
ایران قزئتی رئداکتوری - فروزش، رهبر قزئتی
رئداکتوری -
بزرگ علوی،
فرمان قزئتی
رئداکتوری- عباس
شاهنده و
مخبرلر- محمود هورمز،اسماعیل
پوروالی و
سایر
آذربایجانا
گلمیش و
ایران
قزئتلرینده 21
آذر حاقیندا
اؤز
فیکیرلرینیده
یازمیشلار.
اسماعیل
پوروالی
دوستی محمود
تفضلی یه مکتوبوندا
21 آذر حرکاتی
حاقیندا
یازیردی :
محمود جان!
تبریزده بو
گون مشاهده
ائتدی ییم وضعیتی
تصویر ائتمک
اوچون
رساملاردان ،
موسیقی
شناسلاردان و
شاعیرلردن
یاردیم آلماق
لازیمدیر.
چونکی بو گون
تبریزین صاف
فضاسی آلتیندا
جانلانان
حسّیات ،
دؤیونن اوره
کلر، کیشی و قادینلاری
بوروموش
هیجان
دالغاسی،
تبریزین یئنی
رنگه
بویانماسی،
بونلارین
هامیسی یوزلر
و مینلرله
نغمه لرین
یارانماسینا،
رساملیق
تابلولارینین حاضرلانماسینا و میلیونلارلا شعرین
قوشولماسینا
زمین یارادیر"{7}.
"
خالقین
آرزوسوندان دوغان
ملی حکومت اوزون
مدت داوام
ائتمه سه ده ،
بیرایللیک
حاکمیت ،
جنوبدا
یاشایانلارین
بئینینده
ائله بیر ایز
بوراخیبدیرکی، خالق
هئچ زامان بو
بیر ایلده خالقا و
اونون اؤلکه
سینه گؤسته
ریلن مثبت
مناسبتی،
قایغینی
اونودمایاجاقدیر. متفکرلرین
دئدی یی کیمی:
انسان ایکی
حقیقته-
طبیعته و
تاریخه خیانت
ائده بیلمز. بیزیم
بیر ایللیک
ملی
حکومتیمیز
آذربایجان
خالقینا تاریخی
اهمیّته مالک چوخ شئیلر وئردی"{8}.
" غربین بیر چوخ مؤلفلری و تاریخچیلری ، او جمله دن - ویلیام ائگیلتون، ویلیام داقلاس، ریچارد فرای، لئنبئتون و دیگرلری ده دئموکراتیک نهضت دؤورونده آذربایجان ملی حکومتی طرفیندن آذربایجاندا مهم اصلاحات حیاتا کئچیریلدی یینی کتابلاریندا یازمیشلار. لئنچئفسکی اؤز کتابیندا انقلابی حکومت نقشه لرینی حیاتا کئچیرمه یه باشل